Գիտնականները պարզել են ուղեղի կեղծ արձագանքների պատճառը պատրանքային վտանգի նկատմամբ

ՄաքԳիլի համալսարանի Դուգլասի հետազոտական կենտրոնի և Տորոնտոյի համալսարանի (Սկարբորո) կանադացի հետազոտողները պարզել են, որ վախի զգացումը չի ուժեղացնում ուղեղի՝ անվտանգությունն ու վտանգը տարբերելու կարողությունը, այլ ջնջում է դրանց միջև եղած սահմանները։ Ինչպես հայտնում է ScienceDaily-ն՝ վկայակոչելով Nature Neuroscience ամսագրում հրապարակված աշխատանքի արդյունքները, գոյատևման այս էվոլյուցիոն մեխանիզմը կարող է բացատրել տագնապային խանգարումների և հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման (ՀՏՍԽ) զարգացման բնույթը։

Փորձերի ընթացքում գիտնականները համադրել են հավելյալ իրականությունը մկների ուղեղի ակտիվության վիզուալիզացիայի հետ՝ իրական ժամանակի ռեժիմում։ Կենդանիներին տեղադրել են հատուկ արենայում և վիրտուալ կերպով տեղափոխել անվտանգ և վտանգավոր միջավայրերի միջև՝ վիզուալ և ձայնային ազդանշանների փոփոխման միջոցով։ Այդ պահին մանրանկարչական մանրադիտակները ֆիքսել են հիպոկամպում՝ ուսուցման և հիշողության համար պատասխանատու հատվածում, հարյուրավոր նեյրոնների արձագանքը։

Նեյրոնային քարտեզները բաժանելու փոխարեն հետազոտողները ֆիքսել են ուղեղային ակտիվության օրինաչափությունների համընկնում. անվտանգ և վտանգավոր փորձի մասին պատկերացումները դառնում էին ավելի քիչ տարբերակված։ Հետազոտության հեղինակների գնահատմամբ՝ նման համընկնումը թույլ է տալիս ուղեղին զգալիորեն ավելի արագ հիշողություններ կորզել սպառնալիքների մասին և անցնել պաշտպանական ռեժիմի՝ վերլուծության ճշգրտությունը զոհաբերելով արձագանքման արագությանը՝ ապահովագրության սկզբունքով։

Մասնագետները կարծում են, որ այս համակարգի չափազանց մեծ զգայունությունը հանգեցնում է տագնապային խանգարումներ և ՀՏՍԽ ունեցող մարդկանց մոտ խուճապային արձագանքների, երբ անվնաս ձայնը կամ պատկերը սխալմամբ գործարկում են տրավմատիկ հիշողությունները։ Մեխանիզմի վերաիմաստավորումը կարող է հիմք ծառայել նոր թերապևտիկ մեթոդների ստեղծման համար, թեև մարդու ուղեղում նմանատիպ գործընթացների հաստատման համար գիտնականները դեռ պետք է լրացուցիչ հետազոտություններ անցկացնեն։