Գիտնականները բացահայտել են Բրազիլիայում գորտերի անհետացման կեսդարյա գաղտնիքը

Գիտնականները բացահայտել են 1970-1980-ական թվականների սահմանագծին Բրազիլիայի Ատլանտյան անտառում գորտերի առեղծվածային անհետացման պատճառը՝ հաստատելով մահացու խիտրիդային սնկի բռնկումը։ Այս եզրակացությանն են եկել Սմիթսոնյան ինստիտուտի Գենոմիկայի պահպանման կենտրոնի և Փենսիլվանիայի նահանգային համալսարանի մասնագետները, որոնց աշխատանքի արդյունքները հրապարակվել են Molecular Ecology ամսագրում, ինչպես հայտնում է ScienceDaily-ն։

Բորասեյա կենսաբանական կայանում աղետի աղբյուրը փնտրելիս հետազոտողները դիմել են Սմիթսոնյան բնական պատմության ազգային թանգարանի արխիվային ֆոնդերին։ Նրանք ստուգել են կենդանաբան Ուիլյամ Ռոնալդ Հեյերի կողմից հավաքված երկկենցաղների 17 տեսակների ավելի քան 370 նմուշ։ 1979 թվականից առաջ ձեռք բերված ոչ մի նմուշ չի պարունակել Batrachochytrium dendrobatidis ախտածինի հետքեր, մինչդեռ 1980-ականների գտածոների շրջանում վարակվածների մասնաբաժինը գերազանցել է 50%-ը։

Հետազոտությունը նաև բացատրել է պարադոքսը, թե ինչու անհետացած տեսակները թանգարանային ֆոնդերում վարակի հետքեր չեն պահպանել։ Աշխատանքի առաջատար հեղինակ Ջեք Բոյետի կարծիքով՝ առավել խոցելի երկկենցաղները սատկել են չափազանց արագ՝ գիտնականների ձեռքը չընկնելով, մինչդեռ ավելի քիչ ընկալունակ տեսակները ողջ են մնացել՝ հանդիսանալով վտանգավոր հարուցչի անախտանիշ կրողներ։

2022-2024 թվականներին հետազոտողների և Սան Պաուլոյի համալսարանի մասնագետների արշավախմբերը հուսադրող արդյունքներ են տվել։ Գիտնականները գրանցել են պատմական 17 տեսակներից 12-ը, ինչը վկայում է պոպուլյացիաների մեծ մասի վերականգնման մասին։ Թեև միկրոսկոպիկ սունկը պահպանվել է էկոհամակարգում, գորտերը սերունդների ընթացքում ձեռք են բերել հիվանդության նկատմամբ տոլերանտություն։ Այժմ հետազոտողները վերլուծում են հին նմուշների ԴՆԹ-ն՝ վայրի բնության վարակիչ սպառնալիքներին հարմարվելու գենետիկական մեխանիզմները բացահայտելու համար։